AVTOTERMIK RIFORMING REAKTORIDA METAN OQIMI O‘ZGARISHINING SINTEZ-GAZ H₂/CO NISBATI VA FISCHER–TROPSCH WAX MAHSULOTLARI SELEKTIVLIGIGA TA’SIRI
DOI:
https://doi.org/10.66960/jof.3093-8899.00030Kalit so‘zlar:
ATR reaktori, sintez-gaz, H₂/CO nisbati, Fischer–Tropsch sintezi, sintetik wax, metan konversiyasi, SimDist ASTM D7169, gaz xromatografiyasi, mahsulot selektivligiAbstrakt
Ushbu maqolada O‘zbekiston GTL zavodining ATR (Autothermal Reforming) qurilmasida tabiiy gaz (metan) sarfining o‘zgarishi natijasida sintez-gaz tarkibi, xususan H₂/CO nisbatining o‘zgarishi va uning Fischer–Tropsch sintezi mahsulotlari selektivligiga ta’siri o‘rganildi. Tadqiqot davomida metan sarfining turli darajalarda kamayishi sharoitida sintez-gaz tarkibidagi CO, H₂ va CO₂ komponentlarining o‘zgarish qonuniyatlari nazariy hisob-kitoblar hamda ishlab chiqarish jarayonidagi texnologik ma’lumotlar asosida tahlil qilindi. Jarayon parametrlarining o‘zaro bog‘liqligi Python dasturlash muhiti yordamida modellashtirildi.
Fischer–Tropsch jarayonida hosil bo‘lgan sintetik wax mahsulotlarining tarkibi Simulated Distillation (SimDist ASTM D7169) usuli yordamida gaz xromatografik tahlili orqali baholandi. Tahlil natijalari tabiiy gaz ta’minotidagi beqarorlik H₂/CO nisbatining ortishiga olib kelishi, natijada og‘ir parafinlar (C₂₀–C₈₀) hosildorligining kamayishi hamda yengil uglevodorodlar va kislorodli birikmalar ulushining ortishini ko‘rsatdi. Aksincha, metan oqimi barqaror va H₂/CO nisbati 1,97 atrofida saqlangan sharoitda yuqori molekulali wax fraksiyalari hosil bo‘lishi kuzatildi.
Tadqiqot natijalari GTL texnologiyasida sintez-gaz tarkibini doimiy nazorat qilish va metan–oksidlovchi nisbatini optimallashtirish Fischer–Tropsch mahsulotlari selektivligini boshqarish hamda yuqori sifatli sintetik mum ishlab chiqarishning muhim omili ekanligini ko‘rsatdi.
Havolalar
Seok Chang Kang, Ki-Won Jun, and Yun-Jo Lee. Effects of the CO/CO2 Ratio in Synthesis Gas on the Catalytic Behavior in Fischer–Tropsch Synthesis Using K/Fe–Cu–Al Catalysts. Energy & Fuels 2013, 27 (11), 6377-6387. https://doi.org/10.1021/ef401177k DOI: https://doi.org/10.1021/ef401177k
Indrajit K. Ghosh, Zafar Iqbal, Tracey van Heerden, Eric van Steen, Ankur Bordoloi. Insights into the unusual role of chlorine in product selectivity for direct hydrogenation of CO/CO2 to short-chain olefins. Chemical Engineering Journal 2021, 413, 127424. https://doi.org/10.1016/j.cej.2020.127424. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cej.2020.127424
Ananda Vallezi Paladino Lino, Chayene Gonçalves Anchieta, Elisabete Moreira Assaf, José Mansur Assaf. Fuel gas from syngas. 2023, 235-269. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-91878-7.00006-X. DOI: https://doi.org/10.1016/B978-0-323-91878-7.00006-X
Ferdinand Pöhlmann, Andreas Jess. Interplay of reaction and pore diffusion during cobalt-catalyzed Fischer–Tropsch synthesis with CO2 -rich syngas. Catalysis Today 2016, 275, 172-182. https://doi.org/10.1016/j.cattod.2015.09.032. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cattod.2015.09.032
Bamidele V. Ayodele, Maksudur R. Khan, Su Shiung Lam, Chin Kui Cheng. Production of CO-rich hydrogen from methane dry reforming over lanthania-supported cobalt catalyst: Kinetic and mechanistic studies. International Journal of Hydrogen Energy 2016, 41 (8), 4603-4615. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijhydene.2016.01.091
Taraknath Das and Goutam Deo. Promotion of Alumina Supported Cobalt Catalysts by Iron. The Journal of Physical Chemistry C 2012, 116 (39), 20812-20819. https://doi.org/10.1021/jp3007206. DOI: https://doi.org/10.1021/jp3007206
Maximilian Medicus, Judith Mettke, Florian Wolke, Johannes Abel, Michael Gallwitz, Erik Reichelt. Assessment of process integration of an up-scaled Fischer-Tropsch-catalyst. Applied Catalysis A: General 2025, 692, 120081. https://doi.org/10.1016/j.apcata.2024.120081. DOI: https://doi.org/10.1016/j.apcata.2024.120081
Yali Yao, Xinying Liu, Diane Hildebrandt, David Glasser. Fischer–Tropsch synthesis using H2/CO/CO2 syngas mixtures: A comparison of paraffin to olefin ratios for iron and cobalt based catalysts. Applied Catalysis A: General 2012, 433-434, 58-68. https://doi.org/10.1016/j.apcata.2012.04.041. DOI: https://doi.org/10.1016/j.apcata.2012.04.041
Andreas Helland Lillebø, Anders Holmen, Bjørn Christian Enger, Edd Anders Blekkan. Fischer‒Tropsch Conversion of Biomass‐Derived Synthesis Gas to Liquid Fuels. 2016, 131-147. https://doi.org/10.1002/9781118957844.ch10. DOI: https://doi.org/10.1002/9781118957844.ch10
Tiejun Lin, Kun Gong, Caiqi Wang, Yunlei An, Xinxing Wang, Xingzhen Qi, Shenggang Li, Yongwu Lu, Liangshu Zhong, Yuhan Sun. Fischer–Tropsch Synthesis to Olefins: Catalytic Performance and Structure Evolution of Co2C-Based Catalysts under a CO2 Environment. ACS Catalysis 2019, 9 (10), 9554-9567. https://doi.org/10.1021/acscatal.9b02513. DOI: https://doi.org/10.1021/acscatal.9b02513
Yuklab olishlar
Nashr qilingan
Son
Bo'lim
Litsenziya
Mualliflik huquqi © 2026 Umidjon Beshimov, Abduhamid Maxsumov, Shaxobiddin Jumayev, O‘tkirbek Azamatov, Eldor Mashayev

Ushbu asar Creative Commons Atribut 4.0 Xalqaro Litsenziyasi ostida litsenziyalangan.
Ushbu maqola Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro litsenziyasi asosida litsenziyalangan.

